Những lưu ý khi tổ chức trò chơi cho trẻ tự kỷ

Cập nhật lúc 09:33, 17-04-2013

Tiin.vn - Hầu hết trẻ em tự kỷ không chơi với những người bình thường bởi vì chúng không hiểu những gì người khác đang làm.

Đặc điểm của trẻ tự kỉ

Trẻ tự kỷ có đặc điểm là chậm nói, thờ ơ, không biết “tương tác” với mọi người, chỉ mải mê, thích thú tới một số đồ vật hoặc hoạt động, có những hành vi dập khuôn và có những động tác cơ thể lặp đi lặp lại. Bên cạnh đó, cũng có nhiều trẻ tự kỷ chậm phát triển về trí tuệ và rất hiếu động. Nếu chúng ta không dạy trẻ thì các dấu hiệu tự kỷ sẽ ngày càng nặng hơn, trẻ sẽ thu mình vào thế giới riêng hoặc có những hành vi kích động không thể kiểm soát được.

Tuy nhiên, nhiều trẻ tự kỷ lại có khả năng đặc biệt về trí nhớ và thị giác rất tốt, nhạy cảm với âm thanh, nhạc điệu và thích hoạt động. Trẻ có thể hiểu nhiều hơn là nói và do không thể nói ra nên trẻ dễ cáu gắt, ăn vạ, la hét… Trẻ chỉ cảm thấy an toàn trong môi trường quen thuộc và ít biến đổi.

LýNhững lưu ý khi tổ chức trò chơi cho trẻ tự kỷ

Nếu không dạy đúng cách thì các dấu hiệu tự kỷ sẽ ngày càng nặng hơn, trẻ sẽ thu mình vào thế giới riêng hoặc có những hành vi kích động không thể kiểm soát được.

Những trò chơi phù hợp với trẻ tự kỷ

Trò chơi có thể dự đoán trước kết quả: Nghĩa là chúng ta sẽ lặp lại trò chơi nhiều lần theo trình tự độ khó tăng dần, khi trẻ dự đoán được sự việc tiếp theo diễn ra sẽ vô cùng thích thú cũng như thấy tự tin hơn khi tham gia.

Trò chơi lặp đi lặp lại: Là một dạng của trò chơi có tính dự đoán trước được nhưng ở mức đơn giản hơn. Trò chơi sẽ là chuỗi các cử chỉ, hành động được lặp đi lặp lại nhiều lần. Sau 2-3 lần làm mẫu, quản trò cho các trẻ sẽ bắt chước, mô phỏng lại các hành động đó.      

Lưu ý: Trẻ có thể không nhận thấy rằng bạn đang lặp lại cùng 1 hành động nếu trình tự quá dài, và có quá nhiều thứ đang diễn ra khiến trẻ mất tập trung.

Trò chơi đơn giản: Nghĩa là không làm nhiều hành động và không nói quá nhiều. Trò chơi càng đơn giản thì càng dễ có được sự chú ý của trẻ em. VD: Trò chơi Con thỏ ăn cỏ, uống nước, chui vào hàng ...

Tập trung vào một thứ gì đó kích thích cảm giác: Như là đu hoặc quay tròn hoặc đơn giản là khiến trẻ thích thú khi đẩy các con vật lăn xuống đất. VD trò chơi "Nhảy dù": bạn xếp các con vật (trâu, gà, lợn, bò...) lên trên 1 chiếc bục nhỏ. Mỗi khi bạn nói đến tên một con vật nào đó kèm từ "nhảy dù" thì bạn sẽ đẩy con vật đó khỏi bục. VD: "bò nhảy dù" và bạn đẩy chú bò khỏi bục, tương tự với các con vật khác và hướng dẫn trẻ làm theo.

Trực quan chứ không bằng lời: nghĩa là dạy trẻ chơi bằng cách làm mẫu và nói ít hoặc không nói. Bạn có thể vỗ tay trước để hướng dẫn trẻ thay vì hô khẩu hiệu "Chúng ta cùng vỗ tay nào!".

Lý Những lưu ý khi tổ chức trò chơi cho trẻ tự kỷ

Dạy trực quan chứ không dạy bằng lời nói

Những lưu ý khi tổ chức trò chơi

Quản trò vui nhộn: Người tổ chức trò chơi phải có cử chỉ và hành động vui nhộn, bạn có thể cười thật tươi hay làm những khuôn mặt, dáng điệu hài hước khiến trẻ thích thú.

Tự nguyện: Bạn nên mời gọi trẻ tham gia tình nguyện, không nên cưỡng ép trẻ tham gia. Trẻ tự kỷ khác với trẻ thường, khi trẻ không tự nguyện, bạn hãy tổ chức chơi thử, một trò chơi hay và phù hợp mở đầu sẽ khiến trẻ hứng thú và sẵn sàng tự nguyện tham gia các trò chơi tiếp theo.

Khi trẻ chơi phải có sự tham gia của người lớn: Bạn phải đảm bảo sự an toàn cho trẻ khi tổ chức trò chơi bằng cách nhờ sự quan sát và hướng dẫn của cha mẹ hoặc thầy cô giáo đang dạy trẻ. Tuy nhiên khi người lớn tham gia giám sát cũng cần phải đặc biệt lưu ý tránh để trẻ phát hiện hay can thiệp quá sâu vào trò chơi.

Trò chơi phải nằm trong khả năng của trẻ: Thường thì trẻ tự kỷ không thể yêu cầu hay tham gia vào trò chơi nào đó vì thế việc tạo ra trò chơi nằm trong khả năng mà trẻ chắc chắn làm được là rất quan trọng.

Trẻ có thể tiếp tục tự chơi nếu người lớn ngừng hướng dẫn: Nghĩa là khi người lớn dừng trò chơi giữa chừng, trẻ vẫn có thể tiếp tục duy trì hoạt động chơi đó với những bạn chơi cùng.

Đưa vào những thay đổi nhưng phải dần dần: Khi bạn muốn thêm yếu tố mới vào trò chơi để tăng tính hấp dẫn thì vẫn phải đảm bảo trẻ có thể đoán được luật chơi, có thể hiểu bạn đang chơi trò gì? Lưu ý là phần thay đổi của bạn phải cung cấp cho trẻ từ mới để học, kỹ năng vận động mới để thực hành, kiểu tương tác xã hội mới để trải nghiệm.

Loại bỏ những thứ làm trẻ mất tập trung: Đừng làm cho trẻ khó tập trung vào trò chơi vì những thứ ở xung quanh: Tiếng ồn, đồ chơi mới, người mới đến...

 xongCách lập và tiến hành trò chơi cho trẻ tự kỷ

Sự vui nhộn, những cử chỉ hài hước sẽ khiến trẻ thích thú tham gia trò chơi

Gợi ý trò chơi cho trẻ

Những trò chơi vận động: ném bóng vào rổ, ném bowling, đẩy bóng to cho nhau, đá bóng, xếp hình, xâu các đồ vật vào dây, vẽ tranh, tô màu, làm tranh xé dán, trốn tìm, đuổi bắt, chi chi chành chành, ú òa, làm các động tác theo bài hát, câu cá nhựa…

Trò chơi cảm giác: bóp vật cứng mềm khác nhau, đồ chơi tạo âm thanh…

Trò chơi xã hội: chạm cốc, cho búp bê ăn ngủ, nấu ăn, khám bệnh, bán hàng…

Tổ chức trò chơi nhóm có sử dụng con rối hoặc búp bê theo những chủ đề khác nhau như: Nhổ củ cải, hai con dê qua cầu, mèo con đi học. Khi chơi, bạn có thể hát bài hát phù hợp với nội dung của trò chơi, nói cùng trẻ, hướng dẫn trẻ làm các động tác theo trò chơi.

Những lưu ý thêm

Các trò chơi nên đa dạng, tổ chức trò chơi có những chức năng khác nhau như: Trò chơi dạy về cảm nhận, tập vận động, dạy cách sinh hoạt xã hội, trò chơi có luật hoặc quy định thắng thua…

Trước khi chơi phải làm mẫu cho trẻ hiểu, cho trẻ chơi luân phiên lần lượt, chơi tương tác lẫn nhau (nhìn vào nhau và thể hiện cảm xúc). Bên cạnh đó, quản trò cần phải thường xuyên gọi tên trẻ và tên đồ vật, luôn giữ cho trò chơi vui vẻ và liên tục. Mỗi trò chơi không nên kéo dài để tránh nhàm chán.

Tùy theo sở thích, khả năng, sức khỏe của trẻ, tổ chức trò chơi cho phù hợp. Sự tiến bộ của trẻ thường chậm hơn nhiều so với trẻ bình thường. Khi quan sát thấy trẻ có biểu hiện thích thú với đồ chơi và trò chơi, ta cần khen trẻ và khuyến khích trẻ tiếp tục duy trì cuộc chơi.

 

Theo Tiin Hồng Ân/Đất Việt

;